roosterklaarNachtdienst regels in de zorg: wat de Arbeidstijdenwet toestaat
Bij 24-uurszorg moet elke nacht bezet zijn, vaak door een klein team. Wie de nachten verdeelt, puzzelt met de lengte van de dienst, het aantal nachten op rij en de rust erna. Eén verkeerde dienst na de laatste nacht, en het rooster gaat tegen de wet in.
Hieronder staan de nachtregels uit de Arbeidstijdenwet op een rij, met rekenvoorbeelden en wat een cao strenger kan maken.
Wanneer is een dienst een nachtdienst?
Volgens de Arbeidstijdenwet is elke dienst met meer dan een uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur een nachtdienst. Dat heeft gevolgen voor late en vroege diensten:
- Een late dienst tot 01.00 uur heeft precies één uur werk na middernacht. Dat is geen nachtdienst.
- Loopt dezelfde dienst uit tot 01.15 uur, dan is het wel een nachtdienst, met alle regels uit dit artikel.
- Een vroege dienst die om 04.30 uur begint, is ook een nachtdienst.
Let ook op de eindtijd. Voor een nacht die na 02.00 uur eindigt, gelden strengere regels voor de rust erna en het aantal nachten.
Hoe lang mag een nachtdienst duren?
Een nachtdienst duurt hooguit 10 uur werk. Pauzes tellen daarbij niet mee. Af en toe mag het 12 uur zijn: hooguit 5 keer per 14 × 24 uur en 22 keer per 52 weken. Na zo'n lange nacht volgt minstens 12 uur rust.
Werkt iemand 16 keer of vaker in een nachtdienst binnen 16 weken, dan mag die medewerker in die 16 weken gemiddeld niet meer dan 40 uur per week werken. Bij minder nachten is dat gemiddeld 48 uur.
Hoeveel rust hoort er na een nacht?
- Eindigt de nacht na 02.00 uur: minstens 14 uur rust. Eén keer per 7 × 24 uur mag dat 8 uur zijn, als het werk dat nodig maakt.
- Eindigt de nacht vóór 02.00 uur: minstens 11 uur rust, net als na een gewone dienst.
- Na 3 of meer nachtdiensten op rij: minstens 46 uur rust.
- Zit er een nachtdienst in een reeks diensten, dan mogen er hooguit 7 diensten achter elkaar. Via een collectieve regeling, zoals de cao, kan dat 8 zijn als het werk dat nodig maakt.
Een rekenvoorbeeld. Een nacht loopt tot 07.00 uur. De volgende dienst begint dan op zijn vroegst om 21.00 uur. Eén keer per week mag dat al om 15.00 uur, als het werk dat nodig maakt. Een late dienst op de middag na een nacht kan dus hooguit één keer per week.
En na een reeks: drie nachten van woensdag tot en met vrijdag eindigen zaterdagochtend om 07.00 uur. Met 46 uur rust kan de volgende dienst pas maandag om 05.00 uur beginnen.
Hoeveel nachtdiensten mag iemand draaien?
Voor nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen, geldt een maximum van 36 per 16 weken. Een collectieve regeling mag daarvan afwijken, maar niet onbeperkt: tot 140 van zulke nachten per 52 weken, of tot 38 uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur per 2 weken.
Voor sommige medewerkers gelden extra regels:
- Een zwangere medewerker kan niet worden verplicht tot nachtdiensten, tenzij de werkgever aannemelijk maakt dat dit redelijkerwijs niet van hem kan worden gevraagd.
- Een medewerker onder de 18 heeft elke 24 uur minstens 12 uur rust, met daarin de uren tussen 23.00 en 06.00 uur. Een nachtdienst past daar niet in.
- Krijgt iemand aantoonbaar gezondheidsproblemen door nachtdiensten (blijkend uit arbeidsgezondheidskundig onderzoek), dan haalt de werkgever die medewerker binnen redelijke termijn uit de nachten, tenzij dat redelijkerwijs niet kan.
Uw cao kan strenger zijn. De tabel zet de wet naast de cao VVT 2025-2026, die op meerdere punten verder gaat. Alle afspraken uit die cao leest u in Cao VVT rooster regels: wat de planner moet weten.
| Regel | Arbeidstijdenwet | Cao VVT 2025-2026 |
|---|---|---|
| Wat is een nachtdienst | meer dan 1 uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur (art. 1:7) | dezelfde omschrijving (art. 3.5) |
| Duur van een nachtdienst | 10 uur; 5× per 14 × 24 uur en 22× per 52 weken 12 uur (art. 5:8) | 9 uur; 10 uur bij een incidentele, onvoorziene wijziging (art. 3.5) |
| Rust na een nacht die na 02.00 uur eindigt | 14 uur; 1× per 7 × 24 uur 8 uur (art. 5:8) | de cao verwijst naar de wet (art. 3.2 lid 2) |
| Rust na 3 of meer nachten op rij | 46 uur (art. 5:8) | 46 uur (art. 3.5) |
| Diensten of nachten op rij | 7 diensten als er een nacht in zit; via cao 8 (art. 5:8) | 5 nachten; met afspraak 7 (art. 3.5) |
| Aantal nachten | 36 per 16 weken (eindigend na 02.00 uur) (art. 5:8) | 35 per 13 weken (art. 3.5) |
| Gemiddelde werkweek | 40 uur over 16 weken bij 16 of meer nachten (art. 5:8) | 40 uur over 13 weken (art. 3.5) |
| 55 jaar en ouder | – | niet tussen 23.00 en 07.00 uur, tenzij geen bezwaar (art. 3.2) |
- Zet al uw diensttijden onder elkaar en markeer welke diensten nachtdiensten zijn. Neem late diensten mee die geregeld uitlopen tot na 01.00 uur.
- Markeer welke nachten na 02.00 uur eindigen. Tel vanaf die eindtijd 14 uur op: dat is het vroegste begin van de volgende dienst.
- Zoek in het rooster van deze maand elke reeks van drie nachten of meer en controleer de 46 uur rust erna.
- Tel per medewerker de nachten in de afgelopen 16 weken. Zit iemand op 16 of meer, kijk dan ook naar het gemiddelde van 40 uur per week.
- Leg de nachtregels uit uw eigen cao ernaast. Waar de cao strenger is, houdt u die aan.
Hoe Roosterklaar AI nachtregels in het rooster houdt
In Roosterklaar AI legt u vast welke dienst niet op welke mag volgen. Bijvoorbeeld: na een nacht de volgende dag geen ochtend- of avonddienst. Het berekende rooster houdt zich daar hard aan. Per medewerker stelt u afspraken in als "geen nachtdiensten" en een maximum aantal diensten per week. Past een nacht niet binnen de regels, dan blijft hij open en ziet u dat, in plaats van een stille overtreding. Wijzigt u later iets in gewone taal, dan waarschuwt het programma als de wijziging tegen uw regels ingaat.
Regels die over meerdere dagen of weken kijken, zoals de 46 uur na een reeks en het aantal nachten per 16 weken, controleert u bij het goedkeuren. Meer over 24-uurszorg leest u op roosterprogramma voor thuiszorg, de rust na gewone diensten in Rusttijd tussen diensten in de zorg.
Veelgestelde vragen
Is een late dienst tot 01.00 uur een nachtdienst?
Nee. Er zit dan precies één uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur, en een nachtdienst vraagt meer
dan een uur. Loopt de dienst uit tot na 01.00 uur, dan wordt het wel een nachtdienst.
Mag een nachtdienst 12 uur duren?
Soms. De Arbeidstijdenwet staat 12 uur toe, hooguit 5 keer per 14 × 24 uur en 22 keer per
52 weken, met daarna minstens 12 uur rust. Uw cao kan strenger zijn: de cao VVT houdt een
nachtdienst op hooguit 9 uur, en 10 uur bij een onvoorziene, incidentele wijziging.
Gelden deze regels ook voor een slaapdienst?
Niet zonder meer. Een slaapdienst waarin de medewerker op de werkplek moet zijn om bij een
oproep te werken, past in de omschrijving van een aanwezigheidsdienst in het
Arbeidstijdenbesluit. Daarvoor gelden eigen regels (artikel 4.8:1), bijvoorbeeld hooguit 52
aanwezigheidsdiensten per 26 weken en 11 uur rust ervoor en erna. Zo'n dienst kan alleen via
een collectieve regeling, zoals de cao.
Wij maken één maand gratis uw rooster voor één locatie, naast uw huidige planning.
Vraag de gratis pilotmaand aan
Bronnen
- Arbeidstijdenwet, artikelen 1:3, 1:4, 1:7, 4:5, 4:9, 5:3 en 5:8 (versie geldend vanaf 1 juli 2025): wetten.overheid.nl/BWBR0007671
- Arbeidstijdenbesluit, artikel 4.8:1, aanwezigheidsdiensten (versie geldend vanaf 1 januari 2024): wetten.overheid.nl/BWBR0007687
- Rijksoverheid, "Hoe lang mag mijn nachtdienst duren?": rijksoverheid.nl
- Rijksoverheid, "Hoe vaak mag ik nachtdienst hebben?": rijksoverheid.nl
- Nederlandse Arbeidsinspectie, "Arbeidstijdenwet": nlarbeidsinspectie.nl
- Cao Verpleeg-, Verzorgingshuizen, Thuiszorg en Jeugdgezondheidszorg 2025-2026 (looptijd 1 januari 2025 tot en met 31 augustus 2026, versie april 2025), artikelen 3.2 en 3.5, zoals gepubliceerd door FNV: fnv.nl (pdf)